Verslag van de vergadering van 26 oktober 2026 (2026/2027 nr. 05)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 17.17 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer De Vries i (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Het is mijn voornemen om het te laten bij één misstap per debat. Die heb ik zojuist al gemaakt, dus u zult van mij geen misstappen meer verwachten. Het is nu duidelijk waar voor mij het struikelpunt van dit debat ligt.
Voorzitter. Morgen wordt er in deze Kamer gedebatteerd over de rechtsstaat. De journalistiek is een belangrijke randvoorwaarde om die te beschermen. Ze doet immers verslag van wat er gebeurt binnen de overheid en de maatschappij en stelt zo de kiezer in staat om op democratische scharniermomenten zijn keuze te maken. Anderzijds informeert zij de overheid over wat er in de maatschappij gebeurt en wat er gewenst is, zodat die tot geïnformeerde beleidskeuzes kan komen. Kortom, de journalistiek is onmisbaar en moet daarom sterk en robuust zijn. Dat geldt ook voor de lokale journalistiek. Het voorliggende voorstel is bedoeld om die te versterken. In algemene zin kan de SGP dat doel onderschrijven, maar we zien een aantal zorgpunten in het wetsvoorstel.
Het eerste zorgpunt betreft het pluriformiteitsprincipe. Door het opgaan van meer dan 100 lokale omroepen in nieuwe regionale omroepen, naast de bestaande, zal het moeilijker worden om te komen tot een programmering die recht doet aan de verscheidenheid aan journalistieke stromingen, culturele uitingen en levensbeschouwelijke inhoud. Zo zijn er bestaande lokale omroepen die op zondag kerkdiensten uitzenden, zodat mensen die niet in staat zijn om naar de kerk te gaan, thuis de dienst kunnen meeluisteren. Nou praat ik hiermee natuurlijk even voor eigen parochie, maar het gaat mij om de zorg om pluriformiteit in het algemeen.
De voorzitter:
Meneer De Vries, u mag langzamer. We kunnen u niet ver... Het is wat lastiger te volgen.
De heer De Vries (SGP):
O, ik zal ...
De voorzitter:
Desnoods geef ik u er een minuutje bij, maar spreekt u gewoon in een aangenaam tempo.
De heer De Vries (SGP):
Ja. Kleinere gemeenten zullen ermee geconfronteerd worden dat hun overheid minder journalistieke doorlichting ontvangt. Lokale artiesten zullen regionaal moeten concurreren voor zendtijd. Er is minder ruimte voor interviews met het maatschappelijk middenveld. Kortom, het wetsvoorstel is geen versteviging van het pluriformiteitsprincipe. Dat wordt niet opgevangen door het nieuwe instrument van concessiebeleidsplannen. Er zal immers minder zendtijd zijn, omdat er minder omroepen zijn. De vraag aan de minister is: welke maatregelen treft zij om ervoor te zorgen dat de pluriformiteit in de programmering geborgd blijft?
Dat roept direct de volgende vraag op. Minder journalistiek verslag van de lokale overheid betekent ook dat de journalistieke functie van controle op de democratie vermindert. Hoe reflecteert de minister daarop? En hoe blijft die functie op lokaal niveau gewaarborgd?
Verder schuurt deze wet met het subsidiariteitsbeginsel. Enerzijds valt er wat voor te zeggen dat lokale omroepen minder afhankelijk worden van het lokale bestuur. Anderzijds kun je je afvragen of dit niet al goed geregeld is. Daarbij is het nog maar de vraag of de financiering en de coördinatie beter belegd zijn op regionaal niveau. De vraag aan de minister is: hoe verhoudt deze wet zich tot het subsidiariteitsbeginsel?
Voorzitter. Ons is bekend dat in de regio West-Veluwe de krachten zijn gebundeld om binnen de regionale oproep de lokale zenderfrequenties zo veel mogelijk in stand te houden en een eigen programmering aan te bieden. Op die manier blijft de pluriformiteit behouden, terwijl er tegelijkertijd uitvoering kan worden gegeven aan deze wet. Is de minister bereid om toe te zeggen het behoud van de lokale zenderfrequenties binnen de regionale omroepen mogelijk te maken? We overwegen een motie op dit punt.
Lokale omroepen kunnen naast het geld dat zij ontvangen vanuit de gemeenten en het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek op dit moment vaak een beroep doen op lokale subsidies en fondsen. Die mogelijkheid valt weg als de lokale omroep opgaat in een nieuwe regionale omroep. Heeft de minister inzichtelijk hoeveel geld er wegvalt door het wegvallen van lokale subsidies en fondsen? Compenseert de extra investering dit? Levert toegenomen regeldruk met concessiebeleidsplannen en een aanwijzingsprocedure niet ook nog extra kosten op? Hoe verhouden die zich tot de extra investeringen? Is de overgangstermijn realistisch en uitvoerbaar?
Mevrouw Roovers i (PRO):
Ik zou de collega van de SGP het volgende willen vragen. U stelt een open vraag aan de minister: heeft u zicht op wat dit betekent ten opzichte van wat omroepen nu ontvangen? Zo begrijp ik die vraag. Mocht het nou zo zijn dat uit dat zicht blijkt dat er, zoals ik inschat, omroepen, regio's of gebieden zijn waar het structureel lager wordt — denk aan tientallen procenten — welke conclusies zou de collega van de SGP dan verbinden aan die vaststelling? Is dat een probleem?
De heer De Vries (SGP):
Dat is in ieder geval een ernstig punt van overweging, ja. Dat weeg je natuurlijk af tegen de eventuele voordelen van deze wet, maar het is voor ons zeker een zorg. Vandaar dat ik de vraag heb gesteld.
Mevrouw Roovers (PRO):
Dan ben ik eerst benieuwd naar het antwoord van de minister en dan praten we daarna verder, denk ik.
De heer De Vries (SGP):
Ten slotte heb ik een vraag over de effectiviteit van deze wet: hoe wordt concreet meetbaar gemaakt en geëvalueerd of de journalistiek inderdaad verbetert met deze wijzigingen?
Voorzitter. Wij staan op zich niet negatief tegenover het wetsvoorstel en zien een wildgroei aan lokale omroepen als ongewenst. Maar we moeten ook waken voor al te drastische maatregelen, met name omdat er vanuit de branche zorgen over de uitvoering worden geuit voor wat betreft de overgangstermijn en de opbrengsten. Is de minister bereid om de overgangstermijn te heroverwegen? Ook op dat punt overwegen we een motie vanwege de onduidelijke en vermoedelijk onwerkbare korte termijn. Daarom zien wij uit naar de antwoorden van de minister.
De voorzitter:
Dank u wel. U had bijna een minuut over, dus u kunt in de toekomst op hetzelfde tempo blijven praten. Ik geef het woord graag aan mevrouw Straus. Zij spreekt namens de VVD.