Verslag van de vergadering van 29 september 2026 (2026/2027 nr. 02)
Status: gecorrigeerd
Aanvang: 10.20 uur
Mevrouw Ramsodit i (PRO):
Dank u wel, voorzitter. Europa is voor onze fractie van PRO bovenal een waardegemeenschap. De rechtsstaat, democratie en solidariteit zijn daarbij belangrijke waarden. Economische samenwerking is een gedeeld belang. Sociale bescherming zorgt ervoor dat solidariteit concreet wordt. Die ordening is voor ons belangrijk, omdat de interne markt geen doel op zichzelf is. Die moet bijdragen aan vrijheid, welvaart, rechtsbescherming en sociale vooruitgang. Op de Dag van Europa stelde ik op social media de vraag: wanneer voelde jij je Europeaan? Voor mij was dat in Wellington, in Nieuw-Zeeland. Ik woonde daar samen met Nieuw-Zeelandse studenten en een Duitse flatgenoot. Zij en ik begrepen elkaar heel goed en snel vanwege onze gezamenlijke culturele bagage. Aan de andere kant van de wereld voelde Europa eigenlijk ineens heel dichtbij. Senator Hartog reageerde op mijn socialmediavraag door te stellen dat zijn Europese identiteit naast die van Nederland en Utrecht staat, niet in plaats daarvan. Dat herken ik. Europa hoeft onze andere identiteiten niet te verdringen, maar kan ze verbinden vanuit democratie, mensenrechten en respect voor elkaars cultuur en geschiedenis.
Voorzitter. De wereld waarin Europa opereert verandert snel. De Russische agressieoorlog tegen Oekraïne, de oorlogen en ernstige schendingen van internationaal recht en mensenrechten in het Midden-Oosten, technologische en economische afhankelijkheden en een trans-Atlantische verhouding waarin de betrouwbaarheid van partners minder vanzelfsprekend is geworden dwingen Europa om zelfstandiger en slagvaardiger te worden. Maar juist dan telt hoe Europa handelt: rechtsstatelijk, democratisch, gelegitimeerd en uitvoerbaar.
Onze bijdrage vandaag bevat drie hoofdlijnen: de eisen die we stellen aan Europese besluitvorming, de inhoudelijke inzet op klimaat en sociale bescherming en de Nederlandse inzet in Europa. Een sterker Europa is een Europa waarin slagkracht, de rechtsstaat en democratische controle elkaar versterken. De vraag is dus niet of Europa sneller of zorgvuldiger moet handelen, maar hoe het beter kan handelen, effectief en democratisch gelegitimeerd.
Daarmee kom ik bij mijn eerste hoofdlijn, de Europese besluitvorming. De rechtsstaatdiscussie in Europa gaat vaak over de vraag of lidstaten de Europese regels naleven. Dat blijft natuurlijk essentieel, maar voor deze Kamer is er nog een andere vraag: voldoet Europese regelgeving zelf aan de eisen die we aan goede wetgeving stellen? Tijdens mijn verkiezingswaarneming in Hongarije zag ik hoe procedures professioneel kunnen verlopen terwijl er toch geen gelijk speelveld is. Democratie is meer dan correcte procedures. Oppositie, media en burgers moeten hun rol in vrijheid kunnen vervullen. Rechtsstatelijke waarborgen zijn daarom vangrails, ook voor Europese wetgeving. De Omnibusvoorstellen maken dat concreet. Vereenvoudiging kan nodig zijn, maar wanneer omvangrijke wijzigingen worden gebundeld en een volwaardige toetsing of consultatie ontbreekt, ontstaat er een probleem. Dan raken we aan proportionaliteit, uitvoerbaarheid en grondrechten, precies die criteria waarop de Eerste Kamer toetst. Ook de SER waarschuwde dat haast en beperkte consultatie de kwaliteit en de legitimiteit van de Europese wetgeving onder druk zetten.
Voor onze fractie is de grens helder: vereenvoudiging mag geen sluiproute zijn om bescherming te verlagen of fundamentele beleidskeuzes zonder volwaardige behandeling door te voeren. Bij ingrijpende keuzes moeten de gevolgen vooraf zichtbaar zijn, in een volwaardig impactassessment. Dat geldt in het bijzonder voor het digitale pakket. De Digitale Omnibus is nog in behandeling. De Omnibus AI is sinds juli vastgesteld. De Eerste Kamer volgt beide intensief. Zo is de commissie Europese Zaken van deze Kamer voornemens de Raad van State om voorlichting te vragen. Ook het kabinet erkent dat wijzigingen van de AVG verder kunnen gaan dan de technische vereenvoudiging en dat zonder een volwaardig impactassessment de gevolgen voor grondrechten moeilijk te beoordelen zijn.
Als het gaat om de impact van AI op de EU als waardegemeenschap, is voor onze fractie de richting eigenlijk wel duidelijk: Europa moet zelf bindende veiligheidsnormen en onafhankelijk toezicht op de krachtigste AI-systemen organiseren. We kunnen niet afwachten wat de Verenigde Staten of China doen. Uiteindelijk gaat dit over de democratische zeggenschap over technologie, die steeds meer invloed krijgt op veiligheid, de economie en publieke besluitvorming.
Mijn eerste vraag aan de minister is daarom: wie houdt die krachtigste systemen in de gaten? Wie beoordeelt, naast de technische risico's, ook de bredere maatschappelijke en democratisch gevolgen en ethische dilemma's? Hoe zorgt het kabinet ervoor dat Europa voor de disruptieve impact van AI voldoende onafhankelijke expertise, toezicht en tegenmacht opbouwt?
Voorzitter. Rechtsstatelijkheid gaat niet alleen over de regels die we maken, maar ook over instituties die onze grondrechten beschermen. Voor onze fractie is daarbij één uitgangspunt leidend: als Europa mensenrechten en de internationale rechtsorde tot zijn fundament rekent, moet het die ook verdedigen wanneer het ongemakkelijk wordt.
De heer Van der Goot i (OPNL):
Ik kom graag nog even via de voorzitter terug op de opmerking over AI. Ik deel de zorgen. Ik deel uw oproep. Mijn vraag is: vindt u dat Europa voldoende tempo maakt?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Uw vraag is of Europa voldoende tempo maakt. Mijn antwoord is: wat de disruptieve impact betreft zie ik op dit moment onvoldoende inzet en beweging. Er is heel veel inzet op de technologische kant van AI, maar niet op de impact ervan en de ethische vraagstukken die eronder hangen. Dus nee, zou mijn antwoord zijn.
De heer Van der Goot (OPNL):
Als het antwoord van PRO negatief is, op welke manier zou dan bevorderd kunnen worden dat er iets meer tempo komt? Moeten we met de Benelux-landen gezamenlijk optrekken? Moeten we een andere coalition of the willing maken?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat de coalition of the willing essentieel is, maar dat is het besef dat dit noodzakelijk is ook. De Benelux is natuurlijk altijd een kraamkamer voor vooruitgang en vooruitzien. Denk aan het Schengenakkoord. Ik ben dus heel benieuwd naar het antwoord van de minister hierop. Mijn antwoord zou zijn dat de Benelux wellicht een route is op dit punt.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Van der Goot.
De heer Van der Goot (OPNL):
Ook in het federale parlement van België werd een oproep gedaan aan de premier om dit soort zaken te verkennen. Ook ik ben dus benieuwd naar het antwoord van de minister op deze vraag.
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Dan hebben we daar gezamenlijke nieuwsgierigheid naar.
De heer Kroon i (BBB):
Het doet me deugd dat ik uit de woorden van mijn geachte collega in deze Kamer hoor dat in de benadering naar de Europese Unie begrippen als "solidariteit", "waarden" en "respect" centraal staan. Daar kunnen we elkaar de hand schudden. Maar dan ben ik toch nieuwsgierig waar dan voor uw fractie het naleven van begrotingsregels past in het lijstje "solidariteit", "waarden" en "respect".
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik kom daar straks op terug. Gezamenlijke verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid moeten daarin samengaan. Dat is even mijn verkorte antwoord.
De heer Kroon (BBB):
Dan wacht ik uw betoog nog even af en vind ik u straks weer hier.
De voorzitter:
Mevrouw Ramsodit vervolgt haar betoog.
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik had het over de internationale rechtsorde, Europese mensenrechten en het belang om die ook wanneer het ongemakkelijk wordt te verdedigen. Dat begint bij het EVRM zelf. Op 15 mei is de verklaring van Chisinau over het EVRM aangenomen. Formeel wijzigt deze politieke verklaring het verdrag niet, maar het kabinet kent haar wel gewicht toe. Volgens het kabinet kan de verklaring meewegen bij de uitleg van het EVRM. Tegelijkertijd blijven de uiteindelijke beoordeling en de uitleg aan de rechter. Voor onze fractie is dit wel een groot punt, want een politieke verklaring mag niet leiden tot uitholling van fundamentele rechten of politieke druk op het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. De onafhankelijkheid van het Hof, het individuele recht op rechtsbescherming en de kern van het EVRM moeten overeind blijven. Die discussie wordt heel concreet bij returnhubs en andere terugkeerarrangementen buiten de Europese Unie. De mensenrechtencommissaris wijst op de noodzaak van mensenrechtenrisicoanalyse, onafhankelijk toezicht en effectieve rechtsbescherming. Voor onze fractie is dat echt de ondergrens.
Ik kom daardoor bij mijn tweede vraag: hoe voorkomt het kabinet een lager beschermingsniveau? Welke harde EVRM-voorwaarden stelt het kabinet aan terugkeerarrangementen en hoe zijn onafhankelijk toezicht en effectieve rechtsbescherming verzekerd? Juist op dit terrein, dat van de grondrechten en mensenrechten, krijgt Nederland in 2027 een bijzondere verantwoordelijkheid. Van mei tot en met november is Nederland voorzitter van het Comité van Ministers van de Raad van Europa. Dat voorzitterschap biedt Nederland de kans om de uitvoering van uitspraken van het Europees Hof en de bescherming van de democratische rechtsorde prioriteit te geven. Hoe betrekt het kabinet de aanbevelingen van de PACE daarbij en welke concrete resultaten wil Nederland op dit vlak aan het einde van zijn voorzitterschap laten zien?
Voorzitter. Als mensenrechten, rechtsstaat en internationaal recht voorwaarden zijn voor Europese samenwerking, moeten wij die maatstaf ook toepassen op partners. Dat geldt nadrukkelijk voor Israël. Artikel 2 van het EU-Israël-associatieakkoord maakt respect voor mensenrechten en democratische beginselen tot een essentieel onderdeel van die relatie. De Europese beoordeling van dat artikel 2 wees in 2025 al op schendingen van die verplichtingen. Sindsdien is het dossier alleen maar zwaarder geworden. Een VN-onderzoekscommissie concludeerde in september 2025 dat Israël genocide pleegt in Gaza. Het Internationaal Gerechtshof heeft nog geen eindoordeel gegeven, maar wel bindende voorlopige maatregelen opgelegd. Het Internationaal Strafhof vaardigde arrestatiebevelen uit tegen premier Netanyahu en oud-minister Gallant wegens vermeende oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid.
Voor onze fractie raakt dit rechtstreeks aan de geloofwaardigheid van Europa als waardegemeenschap. Wie zich terecht beroept op het internationaal recht tegenover Rusland, kan tegenover Israël geen andere maatstaf hanteren. Nederland heeft bovendien zelf verplichtingen onder het Genocideverdrag om genocide te helpen voorkomen, en als partij bij het Statuut van Rome om met het Internationaal Strafhof samen te werken.
Een ferme speech over de internationale rechtsorde is pas geloofwaardig als Nederland ook bereid is de politieke en economische consequenties daarvan te aanvaarden. Een jaar geleden, tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, heeft de toenmalige premier van Nederland — dat was in september 2025 — expliciet uitgesproken dat Nederland het EU-Israël-associatieakkoord wilde opschorten. Inmiddels is de urgentie toegenomen. Het Israëlische parlement heeft een wetsvoorstel over de doodstraf goedgekeurd en deze week trok Israël de diplomatieke status in van Nederlandse diplomaten in Ramallah.
Ik kom daarmee bij mijn derde vraag. Voor ons is het niet de vraag of Nederland voor opschorting is, maar wat de minister, of het kabinet, concreet doet om die opschorting binnen de EU te realiseren. Nu Nederland zich vorig jaar al expliciet bij de VN heeft uitgesproken voor die opschorting, en gezien ook de ernst van die schendingen, welke concrete inzet en welk tijdspad bindt het kabinet dan aan het realiseren van die opschorting binnen de EU? Welke verantwoordelijkheid neemt Nederland daarin in Europa?
Voorzitter, ik kom bij mijn tweede hoofdlijn, de inhoudelijke keuzes. Voor onze fractie moeten klimaatafspraken samengaan met economische weerbaarheid en sociale rechtvaardigheid. Minder afhankelijkheid van fossiele energie is zowel klimaatbeleid als meer strategische autonomie. Een strategischer zelfstandig Europa kan zijn klimaatdoelen dan niet als sluitpost behandelen. Nederland moet zich daarom verzetten tegen voorstellen die onder de noemer van concurrentiekracht of vereenvoudiging de klimaatdoelen uithollen. De transitie vraagt voorspelbaarheid en langjarige investeringen. Naast klimaat gaat het om de verhouding tussen markt en sociale bescherming. De Europese concurrentiekracht is belangrijk, maar kan nooit het enige criterium zijn. Vereenvoudiging mag niet leiden tot lagere arbeidsrechten, minder sociale bescherming, zwakkere milieubescherming of minder bescherming van persoonsgegevens.
Waakzaamheid is daarom nodig bij het zogenoemde 28ste regime. De Europese rechtsvorm EU Inc mag niet worden gebruikt om arbeids-, medezeggenschaps- of milieuregels te ontwijken. De bescherming die geldt waar mensen werken en waar activiteiten plaatsvinden, moet bepalend blijven. Sociale gevolgen horen daarom integraal thuis in impactassessments en consultatie.
Mijn vierde vraag is daarom tweeledig. Ten eerste: welke inzet kiest het kabinet om de Europese klimaatdoelen overeind te houden en waar nodig aan te scherpen? Ten tweede: welke waarborgen acht het kabinet noodzakelijk om te voorkomen dat het 28ste regime leidt tot concurrentie op beschermingsniveau of tot het omzeilen van sociale rechten en milieurechten?
De voorzitter:
Een interruptie van de heer Hartog.
De heer Hartog i (Volt):
Ik heb twee vragen over dat 28ste regime. Het is mij niet helemaal duidelijk of het een afbakeningsprobleem of een inhoudelijk probleem is. Moet de wet veranderd worden vanwege arbeidsrecht, omdat notarissen dat willen, of vanwege fiscale dingen? Of gaat het erom dat een en ander duidelijker moet worden afgebakend? Ik vraag dit omdat je vaak bij EU-wetgeving ziet dat er een heel goed voorstel komt te liggen, dat vervolgens wordt uitgekleed door Raad en Parlement, waarna we allemaal zeggen: wat een slecht EU-voorstel; dat heeft de Commissie slecht gedaan. Mijn vraag is dus: hoe kunt u voorkomen dat die wet niet meer relevant wordt? Is het afbakening of verandering? Als u zegt dat het om verandering gaat, hoe kun je er dan voor zorgen dat de essentie van de wet wel behouden blijft?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat er zowel een afbakenings- als een inhoudelijk vraagstuk in deze wetgeving verscholen ligt. We hebben vanuit solidariteit en sociale rechtvaardigheid met elkaar afgesproken om zorg te hebben voor het klimaat, om zorg te hebben voor het milieu en om zorg te hebben voor persoonsgegevens. Als dat wordt uitgehold door een goede bedoeling in de wet, dan is dat schadelijk en niet wenselijk. Dat is het antwoord dat ik voor u heb.
De heer Van Apeldoorn i (SP):
Ik heb nog een vraag aan collega Ramsodit over het 28ste regime. Zij stelde goede vragen daarover aan de minister. Om het misschien nog wat scherper te krijgen, vraag ik het volgende. Delen de PRO-fractie en mevrouw Ramsodit onze mening dat de zorgen heel reëel zijn met het wetsvoorstel dat er nu ligt voor het 28ste regime? Dat gaat om de mogelijke omzeiling van sociale rechten, met name als het gaat om zeggenschap. Zowel bestaande als nieuwe bedrijven wordt namelijk de mogelijkheid gegeven om zelf een zetel te kiezen, ook als ze feitelijk ergens anders zitten. Dan kunnen ze statutair een zetel kiezen op een plaats waar die rechten beduidend minder zijn. Is mevrouw Ramsodit het ermee eens dat dat risico op dit moment heel reëel is en dat er dus iets fundamenteels aan het wetsvoorstel zou moeten worden veranderd voordat het acceptabel zou zijn vanuit het oogpunt van de bescherming van de bestaande sociale rechten?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Het antwoord namens onze fractie is een volmondig ja. Daar zijn ook diverse vragen over gesteld. Dat risico is ook levensgroot. Zoals het wetsvoorstel er nu uitziet, is het risico op misbruik ervan enorm aanwezig, net zoals we dat op heel veel andere vlakken zien. Ik deel met u die zorg en de noodzaak om daar iets aan te doen.
De heer Van Apeldoorn (SP):
Zou de conclusie dan kunnen zijn, vraag ik via de voorzitter aan mevrouw Ramsodit, dat op dit moment de nadelen van het wetsvoorstel veel groter zijn dat de voordelen? Als er niet iets verandert of als blijkt dat de wijzigingen niet ver genoeg gaan, zou de inzet van Nederland dan moeten zijn om het tegen te houden?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat wij ons de route die u voorstelt, goed kunnen voorstellen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Strategische autonomie gaat verder dan defensie. Ook energie, technologie, grondstoffen en handelsroutes zijn machtsmiddelen. Europa moet voorkomen dat één leverancier, route of bondgenoot zo onmisbaar wordt dat onze politieke keuzes erdoor worden beperkt. Daarom moet Europa zijn strategische partnerschappen verbreden. Canada is hierbij een voorbeeld, maar ook de relaties met Afrika en Zuid-Amerika zijn relevant. Intensievere samenwerking kan Europa weerbaarder maken, met mensenrechten en rechtsstatelijke voorwaarden als integraal onderdeel daarvan.
Ik kom bij mijn vijfde vraag: hoe ziet het kabinet die integraliteit? Dat vraag ik ook in het licht van de kabinetsreactie die we gisteravond ontvingen op het rapport van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, "Nederland, Europa en het mondiale Zuiden in een veranderende wereldorde".
Voorzitter. Strategische autonomie raakt ook aan uitbreiding. Bij Oekraïne wordt er onderhandeld over de basisvoorwaarden voor lidmaatschap. Voor onze fractie is uitbreiding ook veiligheidsbeleid. De geopolitieke winst is wederzijds. Oekraïne heeft Europa nodig, maar Europa heeft ook Oekraïne nodig. De militaire ervaring en de innovatie in Oekraïne kunnen verbonden met de Europese industriële en financiële capaciteit ook de Europese veiligheid versterken. Juist omdat toetreding geopolitiek belangrijk is, moeten de criteria vooraf helder, streng en controleerbaar zijn en ook na toetreding afdwingbaar blijven. Geopolitieke urgentie mag geen reden zijn om de lat lager te leggen. Zij maakt die waarborgen juist belangrijker. Nederland stelt extra waarborgen voor, waaronder een bepaling tegen een rechtsstatelijke terugval na toetreding.
Dat brengt mij bij mijn zesde vraag: welke waarborgen acht het kabinet nodig voor nieuwe lidstaten, zonder daarbij twee categorieën voor lidstaten te creëren? Rechtsstatelijke terugval kan immers ook bij bestaande lidstaten optreden. Moeten effectieve waarborgen uiteindelijk niet voor alle lidstaten gelijk gelden? Het kabinet wil zo'n non-regressiebepaling kunnen koppelen aan financiële instrumenten. Dan telt vooral uitvoerbaarheid. Wie stelt een schending vast en welke consequentie volgt daar daadwerkelijk op? Ook bij de Europese begroting geldt: meer gezamenlijke ambitie vraagt gezamenlijke middelen en zichtbaar resultaat en controle.
Daarmee kom ik bij mijn derde hoofdlijn, te weten de Nederlandse inzet. Het kabinet wil meer investeren in defensie, technologie en klimaat, maar wil ook de Nederlandse afdrachten beperken. Mijn zevende en laatste vraag is: welke gezamenlijke Europese investeringen hebben dan prioriteit en voor welke prioriteiten is Nederland bereid middelen vrij te maken? Welke Europese financieringsinstrumenten acht het kabinet noodzakelijk voor defensie, klimaat en strategische investeringen in de toekomst en onder welke financiële, democratische en rechtsstatelijke voorwaarden? Welke minimumwaarborgen verlangt het kabinet daarbij voor controle, resultaatinformatie en rechtsstaatconditionaliteit?
Tot slot. Ook bij het Nederlandse EU-voorzitterschap voor 2029 geldt: betrek de Kamers vroeg, ook al in de voorbereiding. Afspraken over transparantie en informatievoorziening zijn eigenlijk al nodig voordat die prioriteiten vaststaan.
Voorzitter, ik kom tot een afronding. Europa moet zich kunnen verdedigen zonder zijn eigen rechtsstaat te verzwakken. De vraag is uiteindelijk: welk sterker Europa wil Nederland helpen bouwen? Gaat het om een Europa dat snelheid en concurrentievermogen vooropzet en de kwaliteit van besluitvorming pas achteraf beoordeelt, wanneer er geen invloed meer op is, of gaat het om een Europa dat juist in tijden van geopolitieke druk laat zien dat slagkracht en rechtsstatelijkheid elkaar kunnen versterken, dat klimaatbeleid als structurele opdracht behandelt en dat sociale en fundamentele rechten niet ondergeschikt maakt aan de markt? Een sterker Europa is alleen houdbaar als dat een zorgvuldig en solidair Europa is.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. U heeft een interruptie van de heer Kroon.
De heer Kroon (BBB):
Ik zat vol verwachting de rest van uw betoog af te wachten, om te kijken of ik een antwoord op mijn vraag zou krijgen. Ik heb het echter niet gehoord. Ik ga mijn vraag daarom nog een keer inleiden. Zelfs in uw slot sluit u af met solidariteit en respect. U geeft zelfs aan dat u een regressiemogelijkheid nodig vindt bij nieuwe lidstaten of als lidstaten zich niet aan fundamentele afspraken houden. Maar hoe zit uw fractie er dan in als het gaat om basisafspraken die we met elkaar gemaakt hebben voor wat betreft begrotingsdiscipline?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat begrotingsdiscipline enorm belangrijk is, maar ook dat de controle daarop enorm belangrijk is. Daarom hebben we daar als fractie een aantal schriftelijke vragen over gesteld. Wellicht heeft u die gezien. Die gaan ook over de inzichten van de Europese Rekenkamer en over het gebrek aan transparantie daarin. Ik denk dat dat voor onze fractie heel belangrijk is.
De heer Kroon (BBB):
U heeft daar vragen over gesteld, maar ik ben eigenlijk op zoek naar uw positie. Wat vindt u ervan dat een aantal landen binnen de Europese context zich structureel, jaar op jaar, niet houdt aan de begrotingsafspraken? Wat vindt u dat de Nederlandse kabinetsinzet zou moeten zijn in de onderhandelingen over het nieuwe MFK in dit kader?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Bedoelt u dan: zou Nederland hen daarop moeten aanspreken? Ik ben even op zoek naar wat uw vraag is op dit vlak. Wat zoekt u in ons standpunt op dit vlak?
De heer Kroon (BBB):
Ik zou graag van u vernemen wat naar uw idee de positie van het kabinet zou moeten zijn in dit kader. Waar stuurt u deze minister, die schuin achter ons zit, mee op pad?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat het helder is dat als je solidair bent aan elkaar, je ook je afspraken moet nakomen en dat het dan heel logisch is dat je elkaar daarop aanspreekt. Dat is het antwoord dat ik voor u heb, ook weer vanuit het perspectief van solidariteit als belangrijke waarde.
De voorzitter:
De heer Kroon, tot slot.
De heer Kroon (BBB):
Als ik het goed begrijp mag dat ook met regressiemaatregelen gepaard gaan.
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Neenee, dat zegt u …
De voorzitter:
Mevrouw Ramsodit.
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Sorry, voorzitter. Ik zal even rustig afwachten.
Dat zijn woorden die u mij in de mond legt. Ik heb gesteld dat non-regressiebepalingen eigenlijk voor alle lidstaten zouden moeten gelden, niet alleen voor lidstaten die toetreden. Dat is wat ik gezegd heb.
De heer Kroon (BBB):
Een laatste vraag, voorzitter.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Kroon (BBB):
Vindt u dat dat ook van toepassing zou kunnen zijn op de financiële afspraken die we met elkaar hebben?
Mevrouw Ramsodit (PRO):
Ik denk dat het van toepassing is op de financiële afspraken in combinatie met de verplichtingen die je met elkaar aangaat wat betreft de rechtsstaatconditionaliteit. Eigenlijk is uw vraag een enorm generieke vraag. Ik denk dat het heel erg van de situatie en de context afhangt. Dat is het antwoord dat u van mij heeft.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Van Ballekom. Hij spreekt namens de VVD.