Verslag van de vergadering van 30 juni 2026 (2025/2026 nr. 37)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 14.56 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Van Rooijen i (50PLUS):
Voorzitter. Alvorens meer specifiek in te gaan op de opvattingen over box 3, maak ik een opmerking over de inkomsten van de overheid. Sinds mensenheugenis is het heffen van belastingen het voorrecht van de overheid. Zolang de overheid handelt met instemming van de bevolking, is dat zelfs wettig. Maar een overheid komt in de gevarenzone als telkens maar meer uitgaven ongeveer vanzelfsprekend zijn en elke belastingverhoging daarom gelegitimeerd is. Minister Heinen van Financiën gebruikt de geldbehoefte van de overheid voortdurend als argument voor lastenverhogingen. Met "de volksgezondheid" als argument is er nu de suikertaks. Dit zit niet op een pak suiker, vreemd genoeg, maar op frisdrank, ook als er geen suiker in zit, en zelfs op bier. Dat moet een klein miljard opbrengen. Als gezondheidswinst? Nee, wel winst in euro's voor de schatkist. En de burger betaalt. En betaalt. En betaalt. De factuur voor de overheid komt soms een beetje in beeld als je de verkiezingsuitslagen ziet. Dan wordt het gemopper in de huiskamers heel eventjes nationaal gehoord, waarna alles weer gewoon verdergaat.
Voorzitter. Wij waarschuwen de burgers tegenwoordig zo gemakkelijk met allerlei codes. Welnu, 50PLUS roept code rood uit voor alle overheden, van laag naar hoog en weer terug, om bij zichzelf fundamenteel te onderzoeken of lastenverhogingen in ons land nog wel draagvlak hebben bij de burgers. Of overheidsuitgaven wel vanzelfsprekend telkens omhoog mogen.
Voorzitter. Vanuit deze alarmfase debatteert mijn fractie vandaag over box 3 in de loon- en inkomstenbelasting. Dit onderwerp staat niet voor niets op de agenda. Ook hier zijn de grenzen bereikt van het over de heg gooien van rekeningen naar de burgers. Een nieuw bewijs daarvan zagen we vorige week. De Hoge Raad gooit een rekening van 4 miljard over de heg naar de beleggers. Zij die geen bezwaar hadden gemaakt, verliezen de bezwaarprocedure en zijn dus de klos.
Heb ik veel vragen over vermogenswinstbelasting en vermogensaanwasbelasting, om de vaktermen te gebruiken? Ja, natuurlijk, vooral ook omdat in de voorbereiding de antwoorden niet overtuigden. Het liefst zou ik staatssecretaris Eerenberg willen vragen ons in een gloedvol betoog ervan te overtuigen dat de vermogensaanwasbelasting wél in ons fiscale systeem past, dat binnenlandse investeringen er niet onder zullen lijden, dat er geen fiscale emigratie zal gaan plaatsvinden en dat hij niet recht zal praten wat krom is.
Voorzitter. Bij dit wetsvoorstel gaat het ons in de eerste plaats om de verhouding — die is al gebleken — tussen de Staat en de burger, maar in dit debat gaat het ons ook om de verhouding tussen het kabinet en het parlement, in het bijzonder het kabinet en deze Kamer. Bij die verhoudingen gaat het heel goed mis.
Ik begin met het citeren van de staatssecretaris, vorige week, 24 juni, in de Tweede Kamer. U merkt, we blijven bij de les. "De snelste manier om de vermogenswinstbelasting te realiseren, is dit wetsvoorstel te aanvaarden. Hoe dan ook zal er dekking gevonden moeten worden voor invoering van de vermogenswinstbelasting." Wij vinden deze twee beweringen niet met elkaar verenigbaar, want zo komt de vermogenswinstbelasting er zeker niet.
Ik begin daarom met het budgettaire aspect. In de stukken en beslisnota's valt op dat de vermogenswinstbelasting kapot wordt gerekend en de vermogensaanwasbelasting de hemel in wordt geprezen, met aanpassingen als schietgebedjes. Voor mijn fractie is het duidelijk dat budgetneutraliteit allesbeslissend is. De structurele opbrengst van box 3 van 9 miljard is voor de bewindsman een hard uitgangspunt, zei hij vorige week; niet meer en niet minder. In feite, zo leggen wij het uit, is het een harde target, een heilige graal. De staatssecretaris bevestigde dat in het debat met de Tweede Kamer op 24 juni. Ik constateer daarbij dat vooral gekeken wordt naar de effecten, budgettair op korte termijn, met een periode van vijf jaar om te beoordelen wat wenselijk en haalbaar is.
In dit debat zijn vier smaken aan de orde. Ten eerste: invoering van een vermogenswinstbelasting, mede omdat de Tweede Kamer en de Eerste Kamer dat willen. Ik verwijs naar de motie-Van Rooijen uit 2023, 3648, letter S, en de motie-Vermeer uit 2026, op stuk nr. 35 (36748).
De tweede smaak: verwerping van de vermogensaanwasbelasting. De derde smaak: aanvaarden van de vermogensaanwasbelasting. De vierde smaak: het later afronden van behandeling en uitstel van de stemming nu.
Mijn fractie constateert dat budgetneutraliteit en budgetbescherming uitgangspunten zijn en overheersen. Dat komt ook duidelijk naar voren uit de vijftig pagina's aan beslisnota's waar ik mij vorige week doorheen heb geworsteld. Overigens is deze informatie bijzonder te prijzen. Die biedt een beter inzicht in wat zich achter de ambtelijke coulissen afspeelt.
Over de vermogenswinstbelasting wordt veel gezegd en geschreven, maar het komt erop neer dat vermogenswinstbelasting budgettair te duur is en voorlopig wordt afgeschreven, eerst tot na 2030, maar nu zelfs tot 2032 of daarna. Ik citeer: "De kosten van de vermogenswinstbelasting zijn hoog, 4,4 miljard in het eerste jaar en cumulatief 12 miljard in de eerste vijf jaar." Daarom moeten we direct jaarlijks belasting heffen over papieren rendementen op aandelen. Als we gaan belasten over werkelijk gerealiseerd rendement, zoals bij de vermogenswinstbelasting, verliezen we budgettair vele miljarden, aldus de bewindsman. Zo gaat er voorlopig een streep door de vermogenswinstbelasting, ook al omdat er voor die 12 miljard dekking gevonden moet worden die er naar onze smaak gewoon niet zal komen. Dat alleen al is een reden om de vermogenswinstbelasting op de lange baan te schuiven, wellicht voor minstens tien jaar. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Hoe zit het dan met de kosten van de vermogensaanwasbelasting? Wij wijzen erop dat de kosten van de vermogensaanwasbelasting ook hoog zijn. Ga maar na: de carry back van een jaar kost 4 miljard in de eerste vijf jaar. Er werd in de Tweede Kamer vorige week zelfs serieus gesproken over een carry back van twee jaar. De staatssecretaris heeft erop gewezen dat dat zomaar 2,2 miljard extra zou kosten, maar hij zei erbij, wat ik wel netjes vond: het is wel uitvoerbaar. Een carry back van twee jaar zou dus 6 miljard gaan kosten. Dat is 4 plus 2 miljard. Ik moet erop wijzen dat er in de beslisnota van 10 maart staat dat een carry back, waar we het hier over hebben, tot gevolg heeft dat er pas op een later moment — nou komt-ie — ruimte zal zijn voor beleidswensen — wensen hebben we allemaal veel — die verder in de toekomst liggen — dan hebben we ze helemaal — zoals de doorontwikkeling — wat een woord — naar een vermogenswinstbelasting. Zo is de vermogenswinstbelasting weer de klos en op achterstand gezet.
De vermogensaanwasbelasting moet coûte que coûte aantrekkelijker worden gemaakt. In de beslisnota van 8 mei lees ik letterlijk: "Deze opties — dat zijn aanpassingen — gelden niet per se als verzachtingen van de vermogensaanwasbelasting, maar kunnen mogelijk helpen bij het creëren van draagvlak." Om het draagvlak voor de vermogensaanwasbelasting te vergroten, worden verbeteringen aan de orde gesteld via parameters. Dat is zomaar een miljard voor een 1% lager box 3-tarief, 200 miljoen voor groen beleggen en ga zo maar door. De totale aanpassingen voor de vermogensaanwasbelasting kunnen dan makkelijk 5,5 miljard kosten. Er is budgettaire dekking nodig voor die 5,5 miljard, maar daarover horen we dan pas op Prinsjesdag.
In een bijlage vinden we een arsenaal aan ingrijpende fiscale plannen als dekking voor verbeteringen van deze wet, die wij overigens niet willen. Ik kwam een omineuze tekst tegen in de nota van 8 mei. U ziet het: ik lees ze allemaal. "Aanpassing van het wetsvoorstel brengt een derving met zich mee. Daar zijn dekkingsmaatregelen voor nodig. Eventuele overdekking (bijvoorbeeld structureel) kan in augustus worden ingezet voor flankerende maatregelen of om tegenvallers elders op te vangen." Hoe is het mogelijk: overdekking voor andere doelen. Omineus genoeg wees de staatssecretaris daar ook al op in het overleg dat wij op 10 maart met de commissie voor Financiën met hem hadden. Wij vinden het verbazingwekkend dat er overdekking ontstaat en hoe daarmee wordt omgesprongen. 50PLUS vindt dat die overdekking uitsluitend gebruikt mag worden voor de financiering van de verlenging van de tegenbewijsregeling, die wij voorstaan. Wil de staatssecretaris dat toezeggen? Zo nee, waarom niet?
Mijn fractie wijst hierop omdat het verwerpen van de vermogensaanwasbelasting onbetaalbaar zou zijn, want de tegenbewijsregeling moet dan als gevolg van de verwerping worden voortgezet totdat er over een aantal jaren een vermogenswinstbelasting zou zijn. In de tabel wordt uitgegaan van vier jaar verlengen, van 2028 tot 2032. De kosten zijn vier keer 2,4 miljard. Dat is bijna 10 miljard. Dat zijn de kosten van de verlenging van de tegenbewijsregeling als we de wet verwerpen. Er is echter een grote pot gereserveerd, van 16,6 miljard, voor de dekking van de tegenbewijsregeling. 50PLUS vindt dat die volledig beschikbaar moet blijven voor de dekking van de kosten van de tegenbewijsregeling. Als de tegenbewijsregeling verlengd zou moeten worden als de vermogensaanwasbelasting zou worden verworpen, dan moeten die opbrengsten, die meevallers, gebruikt worden voor de dekking daarvan. Die moeten dus niet, zoals de regels blijkbaar luiden, naar de staatsschuld. Graag een toezegging van de staatssecretaris dat als er een meevaller bij de tegenbewijsregeling is, die gebruikt wordt binnen de tegenbewijsregeling als die zou moeten worden verlengd bij verwerping van deze wet. In augustus komt er een nieuwe raming van de kosten van tegenbewijs. Die kan nog lager uitvallen. Kan de staatssecretaris hier hard toezeggen dat de raming er in augustus in ieder geval komt, uiterlijk op Prinsjesdag en niet in het najaar?
50PLUS wijst erop dat hoe eerder de vermogenswinstbelasting er is — dat is ook logisch — ook de kosten van de tegenbewijsregeling lager zijn, namelijk de helft lager. Bij een vermogenswinstbelasting in 2030 gaat het dan nog maar om twee jaar: 2028 en 2029. Dan zijn de kosten dus 5 miljard in plaats van 10 miljard.
50PLUS komt tot de conclusie dat voor de minister van Financiën de kortetermijnbudgettaire effecten beslissend, allesbepalend zijn. Niet beslissend zijn dus de inhoud van een rechtvaardige belastingheffing en de gevolgen voor de burger, de belegger. Dit kortetermijndenken — de eerste vijf jaar — is funest voor beleid.
In de beslisnota van 10 maart wordt smalend gesproken over de belegger. Ik citeer: "Het invoeren van een carry back zal naar verwachting niet volledig de kritiek van beleggers wegnemen dat de belastingdruk als hoog ervaren wordt en dat papieren winsten worden belast."
Voorzitter. Het is tamelijk beschamend dat op deze wijze de bestaande kritiek op de vermogensaanwasbelasting als "een belasting op papier" wordt weggewuifd, gekleineerd, alsof beleggers er niet toe doen. Voor ons neemt de carry back de kritiek van de beleggers helemaal niet weg. Het is slechts een pleister op de wonde.
Al in 2022 was door het kabinet-Rutte III besloten tot een vermogenswinstbelasting voor alle vermogen, en er was een uitzondering voor vastgoed. Als men toen had besloten om het algemeen te doen, was er voldoende tijd geweest om de vermogenswinstbelasting in te voeren op een uitvoerbare manier. Het is niet gebeurd. Men wilde toen absoluut geen vermogenswinstbelasting; het was pure onwil en alleen gebaseerd op budget en zich verschuilen achter "onuitvoerbaarheid" voor de Belastingdienst en de banken. Het gevolg is dat we nu met de gebakken peren zitten. Nu komt een eventuele vermogenswinstbelasting mogelijk pas tien jaar later, tien jaar na 2022: in 2032 of nog later. Mijn vraag is hoe de staatssecretaris dat zou kunnen voorkomen? De vermogenswinstbelasting kent dus een lange lijdensweg en blijft voor ons de achilleshiel van box 3. Hoe heeft het toch zo ver moeten komen? Het is een drama in veel bedrijven.
Voorzitter. De opbrengst van box 3 kan weleens flink gaan tegenvallen, lager uitkomen dan geraamd. Ik lees daar in de stukken eigenlijk niets over. We moeten namelijk ook kijken naar de gedragseffecten. 50PLUS vraagt zich af of die wel goed zijn ingeschat. Nog sterker, zijn die belangrijke gedragseffecten wel goed in te schatten, zo vraag ik de staatssecretaris.
Wij nemen toenemende onrust waar over de vermogensaanwasbelasting en vrezen ontwijkingsgedrag op grote schaal. Dat is nu al aan de gang, maar neemt steeds meer toe, naarmate de vermogensaanwasbelasting in de lucht blijft hangen, of nog erger: zal worden aanvaard. Ik noem: ontwijken via vlucht naar box 2, aflossen van de hypotheken en zelfs belastingvlucht door emigratie. Dat verlaagt uiteraard de belastbare basis. Het gevolg is dat een hoog tarief over een lagere basis minder opbrengt. 50PLUS vraagt de toezegging te doen voor een onderzoek naar die lagere opbrengst, gelet op de door mij genoemde factoren en mogelijk nog andere factoren. Mijn fractie trekt zelf de conclusie: de tegenbewijsregeling kost minder en de vermogensaanwasbelasting levert minder op.
Verwerping van de vermogensaanwasbelasting bespaart overigens 5 miljard kosten voor de carry back. En nog belangrijker: dan komt er ook geen belastingverhoging van 5 miljard om die carry back te betalen. De duur van de tegenbewijsregeling is dan ook nog korter, met lagere kosten.
Voorzitter. Ik vat het budgettaire beeld samen. De verlenging van de tegenbewijsregeling met vier jaar tot 2032 kost 10 miljard, omdat er 10 miljard minder belastinginkomsten binnenkomen. Bij invoering van de vermogenswinstbelasting in 2032 zal in de eerste vijf jaar 12 miljard minder binnenkomen op sparen en beleggen. De rekening van de invoering van de vermogenswinstbelasting is dus 22 miljard. Het lijkt bijkans onmogelijk dekking te vinden voor de vermogensbelasting, winstbelasting, met deze astronomische budgettaire klap van 22 miljard. Waar vind je in hemelsnaam dekking voor 22 miljard bij box 3? 50PLUS wil die namelijk niet in de brede vermogenssfeer, wat de Tweede Kamer wellicht wil. De 50PLUS-fractie houdt er dus serieus rekening mee dat de vermogenswinstbelasting op de lange baan wordt geschoven, zoals gezegd. 50PLUS wil dat absoluut niet. Het is ook tegen de wil van, let wel, de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Die hebben altijd het laatste woord, al lijkt dat hier niet zo. Wij moeten dus toch een oplossing zien te vinden voor de vermogenswinstbelasting. Welke oplossing ziet de staatssecretaris?
Voorzitter. Er is een beetje licht in de tunnel bij alle somberheid. Wij kregen als 50PLUS bij de minister boven water dat een eenmalige verlaging van de dividendbelasting, box 2, met 5% eenmalig de lieve som van 10 miljard oplevert. Het is heel gek dat het in alle discussies niet aan de orde komt. 50PLUS is echter altijd bij de les en had nog onthouden dat Van Dijsselbloem, een PvdA-minister, dat ook heeft gedaan. Dat leverde toen een smak geld op, dus ik dacht: dat ga ik maar weer eens vragen. Het levert nu 10 miljard op. Dat lost een groot financieel probleem van de minister van Financiën op, maar je hoort er helemaal niets over, ook niet van hem. Misschien kan de staatssecretaris er iets over zeggen.
De heer Crone i (GroenLinks-PvdA):
Ik denk dat de heer Van Rooijen goed heeft samengevat dat het invoeren van die vermogenswinstbelasting 22 miljard kost. Vervolgens zegt hij: over de dekking spreek ik me niet uit; hoe gaat de staatssecretaris dat dekken? De staatssecretaris doet dit voorstel echter niet en u wilt het. U zegt dat het niet in de vermogenssfeer mag worden gedekt, omdat de Tweede Kamer dat niet wil. De Tweede Kamer heeft juist een motie aangenomen die aangeeft: we willen de vermogenswinstbelasting gedekt hebben in de vermogenssfeer. Het gaat daarbij om de brede vermogenssfeer, dus het hoeft niet alleen box 3 te zijn; het mag ook box 2 zijn. U moet toch ook een standpunt innemen? U bent politicus. U kunt niet zeggen: zoekt u de dekking maar.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Twee opmerkingen. In de eerste plaats heb ik nog nooit meegemaakt dat een kabinet of een minister zegt dat de belastingwet bepaalde opbrengsten moet halen. Dat geldt voor geen enkele belasting. Ik heb dat nooit eerder in de politiek gehoord, ook niet toen ik zelf staatssecretaris was. Opbrengsten van belastingen dalen en stijgen. Dat is de eerste opmerking.
De tweede opmerking. In het begin van mijn betoog had u kunnen horen dat wij ervoor zijn dat belastingverhogingen niet vanzelfsprekend zijn en dat belastingverlagingen de prioriteit moeten hebben. We kunnen niet alsmaar doorgaan met een uitdijende overheid, want dan kunnen de belastingen alleen maar omhoog. Dat kan niet in box 1, niet in box 3 en ook niet in box 2, hoewel je daar misschien enige ruimte zou kunnen hebben.
De heer Crone (GroenLinks-PvdA):
Ik denk dat ik dat moet weerleggen. Er is wel degelijk naast een uitgavenkader ook een inkomstenkader gekomen. Het is tegenwoordig dus wel zo dat je als je belastingen beleidsmatig verandert, zelf een oplossing moet vinden. Dat is echt tegenwoordig wel beleid. Dat was in uw tijd misschien niet zo, maar dat is al sinds Zalm en daarna wel gewoon ingevoerd. Als er een inkomstenprobleem is, moet dat dus in dezelfde categorie worden opgelost.
Het tweede punt blijft dan dat het dus wel degelijk ook budgettair gedreven is. Dat moet ook, want als u dat niet zou doen — dat is mijn kernvraag, ook aan u — gaat 50PLUS de AOW dan verlagen of gaat 50PLUS dan op de zorg bezuinigen of op onderwijs? Het is namelijk een fors bedrag. Je kunt niet zomaar zeggen: we vinden wel ergens een miljard.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Wij behandelen hier een wetsontwerp waarover ik eerder al heb gezegd dat het een heel slecht wetsvoorstel is. Dat heb ik vorige week ook in de media gezegd. Wij zijn dus mordicus tegen dit wetsontwerp. Ik heb er alleen op gewezen dat het grote consequenties heeft als je dat wetsontwerp, dat voorstel, verwerpt. Dat is zo omdat dan óf de tegenbewijsregeling door moet gaan óf de vermogenswinstbelasting er misschien toch komt, al moet ik dat nog maar zien. Wij beoordelen hier als Eerste Kamer uitsluitend de rechtmatigheid en de uitvoerbaarheid van dit voorstel. We beoordelen niet het budgettaire aspect. Als wij naar budgettaire aspecten moeten gaan kijken, dan kunnen we net zo goed weggaan. Dan zeggen de minister, het kabinet en de Tweede Kamer namelijk: dit is het budget. Wij als Eerste Kamer kunnen niet amenderen. We verwerpen zelden een belastingwet; we verwerpen eigenlijk nooit. Wij moeten dan dus gewoon altijd die dekking aanvaarden. Wij willen de wet hier op de inhoud beoordelen. Die krijgt van ons een 0.
De voorzitter:
Tot slot, meneer Crone.
De heer Crone (GroenLinks-PvdA):
Ik stel vast dat 50PLUS bezuinigingen nodig zal achten, omdat 50PLUS geen verantwoordelijkheid neemt voor tarieven. Dan moet het geld dus linksom of rechtsom ergens vandaan komen. We zijn gebonden aan een financieringstekort dat gemaximeerd is. We hebben ons gecommitteerd aan belastinggrenzen, aan uitgaven- en inkomstencategorieën. U kunt dus niet weglopen van de verantwoordelijkheid dat er dan bezuinigd moet worden. Dat zou het eerlijke verhaal zijn. U moet niet zeggen: laat anderen het maar beslissen.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Wij beoordelen vandaag een wetsontwerp, of we daar voor of tegen zijn. Ik wil me daartoe beperken. Ik heb heel eerlijk gezegd wat de consequenties zijn van een verwerping. Dat is open kaart spelen. Maar wij kunnen nu alleen beslissen of we de wet verwerpen of aanvaarden.
Genoeg over de staatskas, zou ik zeggen. We komen nu op de gevolgde procedure. 50PLUS vindt die zeer onzorgvuldig, en dat vinden wij ernstig. Na de brief van de staatssecretaris van 6 maart viel op 19 juni weer een brief van hem bij ons in de bus. De brief van 19 juni bevatte eigenlijk weinig nieuws: op Prinsjesdag komt het kabinet met een aantal aanpassingen in een wetsvoorstel, een novelle. 50PLUS is heel kritisch op de slotzin in die brief. Ik citeer: "In het coalitieakkoord is opgenomen dat het kabinet van plan is het belasten van inkomen uit vermogen door te ontwikkelen" — daar komt dat vreselijke woord weer — "naar een vermogenswinstbelasting voor alle vermogensbestanddelen. Het kabinet heeft meer tijd nodig om te onderzoeken" — let wel, er staat: onderzoeken — "wat hiervoor nodig is, welke keuzes daarvoor gemaakt worden en welke effecten daarbij horen. Hierover zal ik uw Kamer met Prinsjesdag informeren." Onze vraag aan de staatssecretaris is: wat wilt u met wachten tot afronding bereiken?
50PLUS wijst erop dat de senaat het voorstel kan verwerpen na de door de staatssecretaris voorgestelde afronding. Die verwerping zal zeer waarschijnlijk pas kunnen plaatsvinden met sint-juttemis, in het voorjaar van 2027. De senaat heeft in december — we weten nu definitief dat dat tot 15 december is — namelijk een overvolle agenda, en dus geen tijd om dat voor kerst te behandelen. Dan bungelt box 3, maar veel erger: dan bungelen ook de beleggers en het investeringsklimaat. Er is reeds veel onherstelbare schade aangericht sinds de uitlating van minister Heinen, maar die wordt nog veel groter als er pas over een klein jaar meer duidelijkheid komt.
Dat brengt ons tot de klemmende vraag: bent u bereid dit wetsontwerp in te trekken? Die vraag hebben we al eerder gesteld, en toen was het antwoord nee, maar ik stel hem hier nog een keer. Ik stel die vraag, omdat ik u vervolgens vraag: wat let u om morgen, letterlijk morgen, of uiterlijk volgende week, al direct te beginnen met de voorbereiding van de vermogenswinstbelasting? Is eerdere invoering dan 2023 dan wel haalbaar? U begint namelijk veel eerder. Dan voldoet u niet alleen aan de wens van de Eerste Kamer, maar ook aan een hele harde wens van de Tweede Kamer. Dat is toch wel bijzonder. Bent u daartoe bereid?
De procedure is ook bizar. De Tweede Kamer neemt de vermogensaanwasbelastingwet aan en vraagt in datzelfde debat in een motie direct om met een andere wet te komen, namelijk voor de vermogenswinstbelasting. Staatsrechtelijk is dit zelden of nooit vertoond. Dat is toch een bewijs dat de Tweede Kamer deze wet eigenlijk ook niet lust?
Ook daar in de Tweede Kamer is toen bij de uiteindelijke stemming al iets niet goed gegaan — dat vinden ze achteraf zelf overigens ook — namelijk het bezwijken voor politieke druk van de minister van Financiën. Het is niet anders. Maar na de aanvaarding in de Tweede Kamer is er nog meer niet goed gegaan door de faux pas van minister Heinen. Hij zegt in de wandelgangen van de Tweede Kamer onverhoeds kort na aanvaarding het volgende. Ik citeer: "Het wetsvoorstel moet terug naar de tekentafel, want er is iets niet goed gegaan." Het noopte de staatssecretaris tot de brandbrief van 6 maart om de uitslaande brand in binnen- en buitenland te blussen. We gaan de carry back van één jaar onderzoeken — let wel: onderzoeken — en verzachten voor start-ups. Maar er was alom grote teleurstelling, ook bij beleggers, toen in de brief van de staatssecretaris van 6 maart bleek dat het voorstel niet naar de tekentafel teruggaat, maar dat een carry back van één jaar — ik zei het — zal worden onderzocht. Dat is slechts een pleister op de wonde. Uit de brief van 19 juni blijkt dat de vermogensaanwasbelastingtrein gewoon doorrijdt en het vermogenswinstbelastingeindstation uit zicht blijft. Er komt een tussenstation, een tussenstap — ook zo'n vreselijk woord — met een vermogensaanwasbelasting; een tussenstap. Mijn fractie is mordicus tegen een tussenstap. Met deze zogenaamde tussenstap wordt, zoals gezegd, de vermogenswinstbelasting gewoon op de lange baan geschoven. 50PLUS leidt uit de brief af dat invoering van de vermogenswinstbelasting in feite, ondanks alle woorden, geen prioriteit heeft. Klopt dat, zo vraag ik. Zo nee, waarom niet?
Het kabinet is hardleers: men hoort, maar luistert niet. Aanvaarding van de vermogensaanwasbelasting betekent ook dat Financiën — heel belangrijk — geen enkele haast meer heeft met het invoeren van de vermogenswinstbelasting. Verwerping volgende week daarentegen zou grote druk op het ministerie zetten om wel grote haast te maken. Bij belastingen is niets zo permanent als een tijdelijke belasting — dat is het bij een tussenstap — zoals de vermogensaanwasbelasting wel wordt genoemd. Ik ken weinig wetten die worden ingetrokken. Kijk naar de Spreidingswet en de Wet betaalbare huur, of onbetaalbare verhuur.
Wat gaat er bij de afronding die de staatssecretaris voorstaat, gebeuren, zo vraag ik. Voor de verbeteringen in het wetsvoorstel, zoals de carry back en een lager box 3-tarief, is een dekking van minstens 5 miljard nodig. Daar praat eigenlijk niemand over. We hebben het over de kosten van de verlenging van de tegenbewijsregeling als de wet wordt verworpen, maar als we de wet verwerpen, is de carry back ook niet nodig en dat bespaart dus 5 miljard; dan is er ook geen 5 miljard belastingverhoging nodig. 50PLUS meent dat het kabinet het plan gewoon doorzet om de dekking met 5 miljard voor die verbeteringen — nou komt ie — in het Belastingplan 2027 op te nemen. Wij hebben al eerder met nadruk gevraagd die dekking niet op te nemen in het Belastingplan 2027, maar in een apart wetsvoorstel, de novelle. Wij vinden dat in de novelle zowel de carry back als de dekking moet worden opgenomen, dus niet alleen het zoet in de novelle, maar ook het zuur in dezelfde novelle.
50PLUS wil niet dat de verzachting met de carry back in de novelle komt, dus het zoet, en de dekking, dus het zuur, in een andere wet, namelijk het Belastingplan. De novelle is een eigenstandig wetsvoorstel, dat niets met het reguliere belastingplan te maken heeft. Het standpunt van de staatssecretaris en zijn voorgangers is een flagrante schending van de unaniem aanvaarde motie-Hoekstra uit 2016 met letter O (34300). 50PLUS vraagt een harde toezegging van de staatssecretaris dat de carry back en de dekking beide in de novelle, dus in hetzelfde wetsvoorstel, worden opgenomen. Ik wijs erop dat een novelle die alleen het zoet van de verbeteringen bevat, zonder het zuur van de dekking, gewoon wordt aangenomen; die kunnen wij dan niet amenderen. De aparte dekking voor de carry back wordt heel slim — want ze zijn heel slim daar, op Financiën — gewoon in het Belastingplan verstopt en wordt dan ook aangenomen. Het kabinet weet immers dat belastingplannen altijd worden aangenomen. Dan is ook de buit van de dekking van 5 miljard binnen; een dubbelslag.
De heer Schalk i (SGP):
Ik heb een korte vraag aan de heer Van Rooijen. Ik begrijp uit zijn betoog dat hij vindt dat de wet zou moeten worden ingetrokken, maar nu preludeert hij toch op een novelle. Wat is nu de keuze van 50PLUS?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Dat is een heel goede vraag. Ik moet op twee paarden wedden of rijden, hoe je het ook noemen wil. Wij willen dat die wet wordt verworpen, maar daar heeft 50PLUS maar een bescheiden stem in. Als hij wordt aangenomen, zo denk ik al vooruit — wij kijken altijd ver vooruit bij 50PLUS; hoe ouder, hoe beter — dan hebben we de vraag: hoe gaan we met die novelle om? Daar heb ik duidelijk van uitgelegd dat dat voor de Eerste Kamer een drama wordt. Daar wil ik nog even op doorgaan, opdat het eenieder die kijkt heel helder is. Dank voor uw vraag, collega Schalk.
50PLUS wijst nog op een ander risico. Als wij de stemming onverhoopt zouden uitstellen en wachten op afronding in het najaar of het voorjaar, beter gezegd, volgend jaar, loopt de senaat een groot risico. Mijn fractie houdt er serieus rekening mee dat het kabinet probeert over links een meerderheid voor het Belastingplan te krijgen, waarin dan ook die dekking van 5 miljard voor verbeteringen, de carry back, is opgenomen. Het kabinet weet dat de Tweede Kamer een voorkeur heeft voor dekking in de brede vermogenssfeer — daar is ie — dus tot ver buiten box 3. Dat betekent dat in die dekking in onze ogen gevaarlijke voorstellen kunnen worden opgenomen, zoals, wat toch werkelijk absurd is, een verhoging van het eigenwoningforfait of van de erfbelasting, alsmede belastingverhoging in box 2 en de tarieven van de vennootschapsbelasting. Dat staat allemaal in die blauwe bijlage; ik word er helemaal hoorndol van. Volgens 50PLUS heeft dat niets te maken met verbeteringen in de box 3-sfeer. Waarom moeten bezitters van een eigen woning dokken voor beleggers, die veel te hard gepakt worden maar dan wel een beetje met een carry back worden geholpen? Dan ga je toch niet de huurwaarde verhogen en zeker niet van de mensen die hun hypotheek al hebben afgelost! Gekker moet het hier niet worden.
Het wordt nog veel erger als in de grillige, onvoorspelbare, politieke Tweede Kamer ook nog heel schadelijke amendementen op het Belastingplan 2027 worden aangenomen, ter vervanging van sommige, misschien iets meer verstandige, dekkingsvoorstellen van het kabinet. We hebben dat geleerd van het verleden, bij het Belastingplan 2024, met de verkiezingsamendementen van Van der Lee van GroenLinks-Partij van de Arbeid en overigens ook van Pieter Omtzigt. PRO heeft vorige week in de Tweede Kamer — we zijn gewaarschuwd — al aangekondigd het Belastingplan 2027 niet te zullen steunen als daarin geen voorstellen komen voor hogere belastingen op vermogen.
Voorzitter. Het is vandaag D-day voor de senaat. Nemen we onszelf nog wel serieus? Wij moeten toetsen op kwaliteit en uitvoerbaarheid van wetgeving en mogen die toets nooit opzijzetten. Wij mogen niet zwichten voor de druk van het kabinet, van welke minister dan ook en ook niet van de minister van Financiën, dat verwerpen een groot budgettair gat zou slaan. Wij vinden dat te dreigende taal. Vandaag hebben we het wapen van verwerping nog in handen, ons enige wapen. Als we de wet aanvaarden of stemming uitstellen, maken we ons als senaat in feite weerloos. We zijn geen leeuw, maar een lam. Wij geven ons enige wapen dan uit handen in dit harde politieke gevecht met het kabinet, dat niet van wijken weet. Wij zijn dan in december, maar veel waarschijnlijker in het voorjaar van 2027, overgeleverd aan wat het kabinet en de Tweede Kamer willen. Het is onze taak een wetsvoorstel te beoordelen, zoals ik zei, op kwaliteit en uitvoerbaarheid, en niet opzij te gaan voor een budgettair lek dat bij verwerping zou ontstaan. Dan hoeven we namelijk nooit meer naar de inhoud te kijken. Het kost anders te veel. 50PLUS vindt het zeer ongewenst en gevaarlijk om een foute wet nog een jaar te laten bungelen. Waarom wil 50PLUS per se het debat en ook de stemming over dit wetsvoorstel voor het zomerreces? Er moet nú duidelijkheid komen over het belastingregime, over vermogen en over inkomen uit vermogen. De onzekerheid heeft al veel te lang geduurd — die duurt eigenlijk al vier jaar — voor beleggers en voor alle burgers die willen besluiten wat te doen met hun vermogen: sparen of beleggen, en beleggen in vastgoed of in aandelen?
Voorzitter. Ik ga even terug in de tijd. Voor het wetsvoorstel ga ik terug naar 2022, toen staatssecretaris Van Rij … Misschien kan de heer Crone even gaan zitten, want dan kunnen de collega's ook luisteren. Wij zijn dan in december 2026 of in het voorjaar van 2027 overgeleverd aan wat het kabinet en de Tweede Kamer willen. Het is onze taak een wetsvoorstel te beoordelen op de kwaliteit en de uitvoerbaarheid … Nee, dit heb ik al gehad. Ik ga terug in de tijd. Voor het wetsvoorstel ga ik terug naar 2022, toen staatssecretaris Van Rij met het voorstel kwam voor een vermogensaanwasbelasting voor alle vermogensbestanddelen, met een uitzondering voor vastgoed en start-ups. Zo kwam er een hybride voorstel dat de basis was en bleef, zoals omstandig gemotiveerd in alle Kamerstukken nadien, tot aan dit wetsvoorstel toe.
Alle kabinetten bleven sinds 2022 hardleers. Zo ligt er nu een wetsvoorstel voor een hybride stelsel voor, dat hinkt op twee benen, namelijk vermogensaanwasbelasting en vermogenswinstbelasting. De memorie van toelichting is glashelder. Bij een vermogensaanwasbelasting wordt langdurig uitstel van belastingheffing voorkomen. Een vermogenswinstbelasting geeft een prikkel om winsten uit te stellen. Beleggers kunnen besluiten om aandelen die op winst staan nog niet te verkopen, om zo belasting op dat moment te voorkomen. Ja, dat staat er echt. Je moet maar durven. Dat is het vermaarde uitsteleffect, het lock-ineffect van de vermogenswinstbelasting. De memorie van toelichting van 2025 was vrijwel een kopie van de brief van staatssecretaris Van Rij uit 2022. Het heeft mij altijd verbaasd dat Van Rij met het voorstel voor een vermogensaanwasbelasting kwam; hij is een fiscaal expert bij uitstek, en ik ken hem goed. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat hij op het ministerie onder grote druk stond om geen besluit te nemen voor een echte, volledige vermogenswinstbelasting, omdat die, zo werd gezegd, onuitvoerbaar was voor de Belastingdienst en de banken. Financiën verschuilde zich toen dus achter de banken.
Ik herinner mij het debat in december 2023 met staatssecretaris Van Rij over het Belastingplan nog levendig. Ik voerde een pleidooi voor de vermogenswinstbelasting, maar staatssecretaris Van Rij bleef volharden in de mantra van Financiën: de vermogenswinstbelasting is onuitvoerbaar. Hij overtuigde mij niet, en daarom diende ik de motie-Van Rooijen in, die werd aangenomen: de vermogenswinstbelasting moet prioriteit hebben. Wat was de VVD blij dat ik de motie indiende, zei collega Geerdink toen. Ik vond het niet chic dat de huidige staatssecretaris, Eerenberg, het nodig vond om het CDA er recent aan te herinneren dat het hun CDA-staatssecretaris was die de vermogensaanwasbelasting introduceerde in 2022. Deze staatssecretaris heeft blijkbaar geen betere argumenten. Vindt hij dat achteraf niet een heel ongelukkige uitspraak? Mijn aanvaarde motie bleek aan dovemansoren gericht, ook bij zijn opvolgers, totdat staatssecretaris Heijnen van de BBB, ook een echte fiscaal expert, in december 2025 in reactie op mijn nadrukkelijke vraag erkende dat de vermogenswinstbelasting voor de banken uitvoerbaar was. Dat werd bevestigd door VNO tijdens de deskundigenbijeenkomst. Ik citeer: "De ketenpartners zoals de banken en verzekeraars zijn inmiddels zo ver dat ze de uitspraak durven te doen: wij kunnen dit aan." VNO zei daarover geen enkele twijfel te hebben.
We waren ondertussen wel vijf staatssecretarissen verder. Sinds 2020 hebben vijf staatssecretarissen zich vastgebeten in dit dossier. En allemaal zeggen ze, ook aan mij: "We hebben het nu eenmaal als erfenis gekregen. We zijn eraan gebonden en de trein moet verder. We kunnen niet anders." Het is ongelofelijk. Zo zijn we twee jaar of eigenlijk zelfs zes jaar kwijtgeraakt. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel merkwaardig genoeg zonder enig plenair debat, met alleen plenaire stemmingen aanvaard. Dat heb ik overigens nog nooit meegemaakt bij een belangrijke belastingwet. Er was geen ophef in het debat, en ook geen onrust. Pas na de aanvaarding door de Tweede Kamer is de grote onrust en een storm van protest ontstaan. Ook de Tweede Kamer werd eindelijk wakker.
Die storm ontstond met name door kritiek van prins Constantijn over start-ups en doordat Elon Musk in zijn X-bericht hard uithaalde. En toen kwam de tekentafeluitglijder van minister Heinen. De vlam sloeg in de pan in een dossier dat al heel ontvlambaar was. Er werden door de minister verwachtingen geschapen die niet zijn vervuld. De net aangetreden staatssecretaris van Financiën probeerde, zoals gezegd, het vuur wat te doven met een brief op 6 maart. Daar valt hij voor te prijzen. De commissie voor Financiën greep de kennismaking met de staatssecretaris op 10 maart aan om een spervuur van vragen over de brief te stellen, waarop de staatssecretaris een tipje van de sluier oplichtte. Daarna hebben de senatoren in twee schriftelijke rondes heel veel vragen gesteld. Verreweg de meeste vragen kwamen van mijn kleine fractie.
De antwoorden op onze vele vragen waren zeer teleurstellend: de grammofoonplaat van 2022 bleef gewoon draaien. We werden geen steek wijzer en er was geen enkel begrip voor de kritiek. Net als zijn voorgangers blijft deze staatssecretaris de brief van staatssecretaris Van Rij uit 2022 en de memorie van toelichting uit 2025 herhalen in de antwoorden: het is een goed voorstel, basta.
Voorzitter. De afronding, waar de staatssecretaris om vraagt, kan nog wel een tijd duren. Eind november ontvangen we het Belastingplan 2027. Dat wordt vervolgens behandeld in december, in de twee weken voor het reces. Er is dan geen tijd voor de behandeling van wijzigingsvoorstellen in een novelle en grootschalige dekking in een aparte wet. Een zorgvuldige procedure betekent dat de echte behandeling van de novelle, zoet en zuur, pas in februari of maart komt — dat is bijna een jaar later — zoals onze voorzitter van de commissie voor Financiën al meermaals in de commissie heeft aangegeven.
Ik kom nu op de fiscaalrechtelijke beoordeling. Ik begin met prof. Leo Stevens, een gerenommeerd fiscalist en een van de grondleggers van het box 3-systeem. Stevens legde recent in Elsevier Weekblad uit hoe het fictief rendement in 2000 tot stand is gekomen: "We hebben niet de oplossing van een vermogenswinstbelasting als dekking voor een lek onder de oude inkomstenbelastingwet dus we vluchten in fictief rendement om het budget met box 3 veilig te stellen, maar er moet wel een vermogenswinstbelasting komen." Het fictieve rendement zou volgens hem dus tijdelijk zijn. Stevens zag het fictieve rendement blijkbaar niet als een eindbeeld, gelukkig. Ik citeer vervolgens uit de memorie van toelichting: "Het forfaitaire stelsel heeft geleid tot veel maatschappelijke kritiek, zoals het betalen van belasting over inkomen dat in werkelijkheid niet is genoten." Dan volgt een belangrijke zin: dat niet eerder is gekozen voor werkelijk rendement, heeft veel te maken met de uitvoerbaarheid voor de Belastingdienst en de eenvoud van het forfait. Ik vervolg de memorie van toelichting: "Vermogensaanwas is een draagkrachtvermeerderende factor. Door het jaarlijks belasten van vermogensaanwas wordt niet gewacht totdat het voordeel feitelijk wordt gerealiseerd. (…) Met een vermogensaanwasbelasting wordt langdurig uitstel van heffing voorkomen. Een nadeel van de vermogensaanwasbelasting is dat die geheven wordt over waardeontwikkeling die mensen nog niet te gelde hebben gemaakt. Dit nadeel speelt met name een rol bij vermogensbestanddelen die niet eenvoudig te gelde zijn te maken. Daarom wordt een uitzondering gemaakt voor onroerend goed en aandelen in startende ondernemingen, waarvoor een vermogenswinstbelasting geldt. Daarbij wordt de waardeontwikkeling pas belast als die wordt gerealiseerd." Hier zegt het kabinet dus eigenlijk zelf: "Alleen als je het niet eenvoudig te gelde kunt maken, maken we een uitzondering, maar de regel is dat je de waardeontwikkeling te gelde moet maken opdat we direct kunnen incasseren. Als je niet verkoopt, dan krijg je een boete: de vermogensaanwasbelasting." De vermogensaanwasboete, onthoud die maar. De vermogensaanwasboete.
Mijn fractie vindt dat belastingheffing juridisch kwetsbaar is als die ertoe leidt dat verkoop van de bron, dus aandelen, nodig is om de belastingheffing over de vrucht van die bron te kunnen voldoen. Dat kan mogelijk een argument bij de rechter worden tegen de vermogensaanwasbelasting. Ik waarschuw maar even. Want waarom zou je bijvoorbeeld je spaargeld moeten aanspreken voor belastingbetaling over de waardestijging van je aandelen?
Voorzitter. Fiscaalrechtelijk sluit een vermogenswinstbelasting in box 3 aan bij de systematiek van box 1 en box 2 als belasting op gerealiseerd inkomen. Dat is neutraal en voorkomt arbitrage. De vermogensaanwasbelasting heeft de volgende nadelen. Ze wijkt internationaal af en leidt tot risico van dubbele heffing. Ze leidt tot grote juridische onzekerheid, mogelijk strijd met het EVRM en risico op nieuwe rechtszaken en budgettaire schade. Ze leidt tot liquiditeitsproblemen en ondermijnt het draagvlak; belasting op gerealiseerde winst kan verkoop van vermogen afdwingen. De vermogensaanwasbelasting heeft een negatief effect op het vestigingsklimaat en maakt ons land minder aantrekkelijk voor investeerders en talent. Ze remt beleggen, terwijl vermogenswinstbelasting op lange termijn meer vermogensgroei en daarmee meer belastingopbrengst kan genereren, het zogenaamde rente-op-rente-effect; dat rente-op-rente-effect is te vergelijken met de wijze waarop wij pensioen opbouwen. De vermogensaanwasbelasting heeft gevolgen voor de vermogensgroei. Ze laat vermogen harder groeien en ten slotte zal over een hoger vermogen meer belasting worden betaald. Het vermogen wordt geremd in de groei bij de vermogensaanwasbelasting, doordat jaarlijks een deel van de portefeuille zal worden afgeroomd door de belastingbetaling.
Ik noemde pensioenen al. Hé, daar komt-ie een keer. Niet voor niets is bij de pensioenen ervoor gekozen om tijdens de opbouwperiode geen belasting te heffen over het vermogen. Dat leidt ertoe dat pensioenvermogen harder kan groeien, in het verleden van 600 miljard naar 1.800 miljard. Dat leidt ertoe dat het pensioenvermogen dus ook meer rendement kan opleveren. De grotere pensioenpot leidt tot hogere uitkeringen en als gevolg ook tot hogere belastingopbrengsten dan wanneer het vermogen al was belast in de opbouwperiode.
Onze inkomstenbelasting bestaat uit box 1, box 2 en box 3. In box 1 en box 2 geldt dat belasting is verschuldigd over inkomen als het daadwerkelijk is gerealiseerd, genoten: pay as you earn. Dit uitgangspunt ligt onder andere besloten in goed koopmansgebruik. Daaruit volgt dat over winst belasting wordt betaald als die is gerealiseerd. Box 3 moet net als box 1 en box 2 uitgaan van het principe dat belasting verschuldigd is over werkelijk genoten, gerealiseerd inkomen. De vermogensaanwasbelasting in box 3 is in strijd met het draagkrachtbeginsel, dat de grondslag is van de inkomstenbelasting. Vermogensaanwas is inkomen dat niet genoten is. Het is gewoon fictief rendement, dat bij deze vermogensaanwasbelasting dus ook gewoon doorhuppelt.
Voorzitter. Anders dan de staatssecretaris in de memorie van toelichting, vindt 50PLUS dat eigen gebruik van de tweede woning, ook van een vakantiewoning, geen inkomen oplevert. Kan de staatssecretaris nog eens uitleggen waarom de vastgoedbijtelling van 3,35% inkomen is? Het ter beschikking hebben is toch geen werkelijk, want gerealiseerd rendement? Het is een vrije keuze van de burger, een keuze voor een vrije consumptieve besteding, net als bij auto's en boten. Graag een antwoord.
In mijn recente debat met minister Heinen heb ik hem gevraagd onderzoek te doen naar emigratie. Mij hadden signalen bereikt dat vermogende mensen informatie vragen bij de banken over de voordelen en nadelen van emigratie. Wil de staatssecretaris reageren op dit soort gedragseffecten? Hoe kan er rekening mee worden gehouden?
De grootste zorg van 50PLUS is dat vermogende Nederlanders zich in de veilige box 2 bevinden, maar spaarders en kleine beleggers in de onrechtvaardige box 3. Box 2 is dan voor de rijken, box 3 voor de armen, de kleine spaarders en beleggers. Dat moeten we toch niet willen?
Voorzitter. Dan het klimaat, en dan bedoel ik het investerings- en vestigingsklimaat. VNO wees erop dat de vermogensaanwasbelasting afwijkt van de internationale standaard. Die bestaat immers nergens. VNO pleit ervoor om niet een tussenstap te zetten, maar om in één keer de stap te zetten die ons ook het beste lijkt: naar de vermogenswinstbelasting. Dit sluit namelijk ook het beste aan bij de nationale en internationale context. Wij zijn het daar van harte mee eens.
Voorzitter, ik concludeer. De vermogensaanwasbelasting is een slecht voorstel, een heel slecht voorstel. 50PLUS vindt dit zo'n slechte wet dat die ook met aanpassingen niet kan worden verbeterd. Aanpassingen nemen overigens ons principiële bezwaar tegen de vermogensaanwasbelasting ook niet weg. Een belasting op papieren waardestijging bestaat nergens. We zijn de risee van de wereld. 50PLUS vindt de gehele procedure zeer onzorgvuldig en de inhoud slecht. Wij vragen de staatssecretaris daarom het wetsvoorstel in te trekken. De staatssecretaris vraagt ons met afronding te wachten tot het najaar, maar rottend vlees leg je ook niet nog een paar maanden in de koelkast in de hoop dat het ooit weer lekker gaat ruiken.
Tot slot. Hoe kan de burger begrip opbrengen voor deze box 3-belastingwet als deze belastingwet geen begrip toont voor de burger? Met de vermogensaanwasbelasting roept de wetgever verzet, belastingontwijking en een verminderde belastingmoraal op. Ik herhaal: zo wordt de vermogenswinstbelasting op de lange baan geschoven, wat 50PLUS absoluut niet wil. Eerst was het argument dat de belasting onuitvoerbaar was en nu is het argument van het kabinet dat die onbetaalbaar is.
Ik wacht de antwoorden van de staatssecretaris met belangstelling af.
De heer Crone (GroenLinks-PvdA):
Ik heb minder verstand van belastingen dan van voedingsmiddelen. Rottende kaas of Franse kaas moet je zeker in de ijskast doen.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik heb de vraag niet gehoord, voorzitter.
De voorzitter:
Dat was geen vraag. Het was een korte opmerking. Ik stel voor dat we doorgaan met de heer Beukering.
De heer Crone (GroenLinks-PvdA):
Ik vind het zo jammer. Ik volg het debat van minuut tot minuut. Als ik dan even met een collega van de VVD praat, dan zegt u dat ik moet opletten.
De voorzitter:
Ik geef het woord graag aan de heer Beukering van de Fractie-Beukering.